Skip Navigation Links.

Deprem sonrası ilk 3 gün ihtiyaçlarımız için deprem çantamız…




Sonuçlar Gönder
Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi Tarihçe
   

TARİHÇE VE BUGÜN GELİNEN DURUM

1. GİRİŞ

Ülkemizin sismik olarak aktif bir bölgede yeralması ve bunun sonucunda tarih boyunca ve günümüzde büyük depremlerin meydana geliş sıklığı ve bu depremlerde oluşan hasarlar ve can kaybı her zaman önemli bir sorun olmuştur. İnşaat Mühendisleri bu sorunun ortasında yer alan bir meslek dalı olarak depreme dayanıklı yapı tasarımı ve uygulamalarında Deprem Mühendisliği önemli bir araştırma ve uygulama alanı olmuştur. Ülkemizde de uzun yıllardan beri aktif çalışmalar yapılan Deprem Mühendisliği kendi içinde önemli ölçüde amatör bir yaklaşımla Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi olarak örgütlenmiş, ülke çapında deprem yönetmeliklerinin hazırlanması, hem ulusal hem de uluslarası düzeyde seminerler ve konferanslar düzenleyerek bu konuda yapılan araştırmalar ve çalışmalar desteklenmiştir. Bu kısa raporda DMTMK’nın 1965’lerde başlayan ve günümüze kadar uzanan gelişmesi özetlenmeye çalışılacaktır.

2. TARİHÇE

Bu konu Milli Komitenin kurucusu ve ilk Başkanı olan Sayın ve Sevgili Hocamız Prof.Dr.Rıfat Yarar ile 1999 yılında yapılan bir söyleşiden ve 1997 yılında hocamız adına düzenlenmiş olan Prof.Dr.Rıfat Yarar Sempozyumunun Kitabında hem hocamızın kendi giriş yazısından “Prof.Dr.Rıfat Yarar’dan Mesaj”, hem de Prof.Dr.Semih Tezcan tarafından hazırlanış “Prof.Dr.Rıfat Yarar’ın Kısa Özgeçmişi” yazılarından yararlanarak özetlenebilir.
İlk olarak Profesör Yarar’ın 1997’de Sempozyum kitabına yazdığı yazıdan başlarsak;
“Üçüncü bir önemli evrenin başlangıcı da, 1965 yılında IAEE’nin Tüzüğünün yayınlanmasıdır. Bu tüzüğe uygun olarak 1965’ten itibaren ülkemizde de bir “Deprem Mühendisliği Milli Komitesi”nin kurulması çalışmalarına başlanmıştır. Bu amaçla Bayındırlık Bakanlığı Yetkilileri, BÜ, İTÜ ve ODTÜ’lü bilim adamları bir taraftan konfranslar düzenlemişler, bir taraftan da Deprem Yönetmeliği’nin yenilenmesi için çalışmalarını sürdürmüşlerdir. ..... Ülkemizde, 1972 yılında yeni Deprem Bölgeleri Haritası ve 1975 yılında yeni “Afet Bölgeleri’nde Yapılan Yapılar Hakkında Yönetmelik” yayınlanmış ve böylece adı geçen Yönetici ve bilim adamları ülkemizde ilk defa modern bir yönetmelik yayınlanmasını sağlamışlardır. ........................
Gerek Avrupa Deprem Mühendisleri Birliği (EAEE) ve gerekse Dünya Deprem Mühendisleri Birliğinin (IAEE)’nin konferanslarına Milli Komitemizin organize ettiği turlarla ve geniş kadrolu Türk delegasyonları ile katıldık. Dlegasyonumuz sunduğu bildirilerde, aldığı görevlerde ve katıldıkları bu konferanslarda çok başarılı olmuştur.
..........................

İstanbul’da 1975 yılında ECEE (Avrupa Deprem Mühendisliği Konferansı) toplantısını organize ettik. Bu tarihe kadar üçer sene ara ile organize edilen ve genelde sempozyum mahiyetinde olan toplantılar, 2 katılım hacminin çokluğu nedeni ile bu kez ‘Konferans’a dönüşmüş ve 1978 yılında Dubrovnik’te toplanan 6’ıncı ECEE’den sonra Avrupa Deprem Mühendisliği Konferansları dört yılda bir organize edilmeye başlanmıştır. İkinci önemli konferans yine İstanbul’da organize ettiğimiz 7’inci Dünya Deprem Mühendisliği Konferansıdır.

Bu konferansta, 12 Eylül 1980 askeri harekatına rağmenöalışmalar sadece bir gün ertelenerek konferans kusursuz bir şekilde sona ermiştir. İstanbul (1980) 7’inci WCEE Dünya Konferansı’na katılım, bir öncekine kıyasla, önemli ölçüde artmıştır. Konferans tebliğler kitabı daha önceki 5’inci WCEE (Roma 1973), 6’ıncı WCEE (Yeni Delhi 1977) konferanslarında 3000 sahşfe civarında iken, İstanbul konferansında 5300 sayfaya ulaşmıştır.

Bu arada, EAEE’nın yıllık Bölgesel Seminerlerinin önemli bir kısmı İstanbul’da 1976, 1979, 1982 ve 1987 yıllarında Emlak Bankasının Ataköy’deki yazlık tesislerinde gerçekleştirilmiştir. Her biri, iki hafta süren bu seminerlere öğrenci olarak yerli ve yabancı 40 civarında mühendis ve ders vermek üzere 30’a yakın bilim adamı katılmışlardır.

Ulusal Sempozyumlar

1985 yılında ilk defa 1’inci Ulusal Deprem Mühendisliği Sempozyumu İstanbul’da özellikle Avrupa Deprem Mühendisliği Birliği (EAEE)’nin 5’inci Çalışma Grubu toplantısı ile birlikte organize edilmiştir.

13 Mart 1992 Erzincan Depremi’nden sonra Ulusal Konferans toplantısı sürekli olarak iki yılda bir organize edilmeye başlanmış ve 2’inci Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı 1993 yılında İstanbul’da, 3’üncü Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı 1995 yılında yine İstanbul’da, 4’üncü Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı 1997 yılında Ankara’da başarı ile organize edilmiştir. Bu Uluslararası Konferanslar ve Bölgesel Seminerler, yabancı bilim adamlarının da katkıları ile, Deprem Mühendisliği’mizin gelişmesi çok şey kazandırmıştır.” [Yarar, 1997]


İkinci olarak Prof.Dr. Semih Tezcan tarafından hazırlanmış yazı ile devam edersek;
“Prof.Dr.A.Rifat Yarar 1965 yılından itibaren İTÜ, ODTÜ, BÜ ve Bayındırlık Bakanlığı elemanları ile birlikte özveri ile kurduğu Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi’nin, 1975’de Yönetmeliği’nin tasdikinden bugüne kadar, Başkanlığını yürütmektedir.................

Milli Komite ve Deprem Yönetmelikleri

1940’lı yıllarda kurulmaya başlayan Deprem Mühendisliği çok hızlı gelişmiş, 1964’de Yeni Zelanda’da düzenlenen 3’üncü Dünya Deprem Mühendisliği Konferansı’nda IAEE Tüzüğü kabul edilmiş ve 1965’te yayınlanmıştır. 1965 yılı, tüm ülkelerde Tüzük gereği Deprem Mühendisliği Milli Komiteleri’nin kurulmaya başlaması nedeniyle büyük önem taşır.

Aynı yıl, Profesör Yarar, Bakanlık, İTÜ, BÜ ve ODTÜ’nün de katılımlarıyla bu çalışmarı başlatmış ve Deprem Mühendisliği Türkiye Milli Komitesi yürürlükteki Üniversiteler Kanunu uyarınca ancak,1975’te tescil edilmiştir.” [Tezcan, 1997] 1999 Yılında Profesör Yarar ile yapılan ve 2000 yılında İnşaat Mühendisleri Odası Türkiye Mühendislik Haberleri Dergisinde yayınlanan söyleşide kendisi DMTMK’ın kuruluş aşamasını şöyle anlatmaktadır:

S-15 ATİLLA ANSAL- Hocam, ilk yönetmeliğin hazırlanışı konusunda bilgi verir misiniz ?
C-15 RİFAT YARAR-............ Yeni Zelanda da yapılan 1965 yılı toplantısında kabul edilen uluslararası deprem mühendisliği birliği statüsü uyarınca ülkeler kuracakları Milli Komiteler yolu ile Birliğe üye olacaklardı. Biz bakanlıkla anlaştık ve Türk Milli Komitesini kurarak beraberce kararlar almaya ve uluslararası alanda görevimizi yürütmeye başladık. Bu yıla kadar yine bu sene 1965 de İmar İskan Bakanlığı İTÜ’den Sayın Hocamız Prof. İhsan İnan, Prof. M. İpek ve beni Ankara ya davet ederek yönetmeliğin yeniden ele alınmasını istemişti. Bu toplantıya ODTÜ den Sayın Prof. Murat Dikmen de katılmıştı. Bakanlık önerimizi kısmen esas alarak 1968 yönetmeliğini yayınladı. Son olarak Milli 3 Komitemizin istemi ve İmar İskan Bakanlığının uygun bulması üzerine İTÜ, ODTÜ ve BÜ. Öğretim üyeleri Taşkışla binasında toplanarak yeni yönetmeliği 1974 yılında hazırlamışlar aynı yönetmelik 1975 yılında yürürlüğe girmiştir............................

S-22 ATİLLA ANSAL- Türkiye’de Deprem Mühendisliğinin gelişmesi nasıl oldu ?
C-22- RİFAT YARAR- ............ Ülkemizde Deprem Mühendisliğinin kuruluşunu böylece açıkladıktan sonra ( Türkiye Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi ) de daha evvel açıkladığımız gibi 1956 da başlayan uluslar arası Deprem Mühendisliği Birliğinin ilk Konferansında ki statü hazırlığı 1965 deki New Zeelanda’da yapılan toplantıda karara bağlandı ve bu statüye göre bütün üye ülkeler birer Milli Komite kurarak birliğe üye olmuşlardı.
Sayın Dr. Ansal.
Burada bir noktaya dikkatinizi çekmek isterim. 1965 deki uluslar arası statüye uygun olarak İmar ve İskan Bakanlığının şemsiyesi altında İTÜ, ODTÜ ve BÜ Üniversite hocaları bir araya gelerek çok samimi işbirliği havası içinde Milli Komiteyi kurdular. Bu kuruluşun yaptığı tüzük çok sonra 1975 yılında YÖK tarafından tasdik edildi. Yaklaşık 10 yıllık bir süredeki etkinlikler hiç münakaşasız üniversitelerimizin memleket sevgisi ve birbirlerine bağlılığın en olgun örneğini vermiştir.

S-23 ATİLLA ANSAL- Peki, Milli Komite ne zaman şekillendi ?
C-23 RİFAT YARAR- Milli Komite işbirliği bilinci ile 1965 den beri etkinliğini yürütüyordu. Ancak 1975 de hükmen kurulmuş oldu. Bizde 1962 lerde kurulan Avrupa Deprem Mühendisleri Birliğine girmiştik. Avrupa Deprem Mühendisliğinin konferansları 1962 yılında Bulgaristan da başlamış, 1966'da Üsküp de, 1969 da Romanya da ve 1972 de Londra da organize edilmişlerdi. Biz de 1975 de İstanbul da 5 inci Avrupa Deprem Mühendisliğini organize ettik başarılı oldu. 1978 de Yugoslavya dan sonra Konferanslar her dört yılda bir organize edilmeye başlandı. Böylece konferanslar 1982,1986, 1990 ve 1994 de de Viyana da toplandı. Sayın Prof. Ansal bu toplantıda oy birliği ile Birlik Genel Sekreterliğine seçilmişdiniz. Bizde Türkiye Deprem Vakfı olarak sekreterliğin İTÜ de olmasını ve Vakfın her yönden sekreterliği destekleyeceği teminatını vermiştik.

S-24 ATİLLA ANSAL- 1975 sonrası, bu yönetmeliğin 1997’ye kadar uzanmasının nedenleri nedir? Niye gecikti?

C-24 RİFAT YARAR- Gerçekten oldukça geç kalmıştık. Ancak Milli Komite olarak 1975 yönetmeliğinin yenilmesine 1987 bölgesel seminerinden hemen sonra başlanmıştır. Aslında 1975 yönetmeliği yeterli bir yönetmelikti. 1987 den 1997 ye kadar yönetmeliğin yenilenmesi bazı münakaşaların neticesinde uzamıştır. Ancak seviyesi üstün bir yönetmelik uygulamaya konabilmiştir.

S-25 ATİLLA ANSAL- Bu yönetmeliğin hazırlanmasına ilişkin bir şeyler söylemek ister misiniz?
C-25 RİFAT YARAR- Bu konuda çok şey söylenebilir. Ama ben kısaca bazı olaylara değinebilirim. Bildiğiniz gibi yönetmeliğin değiştirilmesi işine ilk hazırlık İstanbul grubu ile başladı. En çabuk netice kargir yapılarda alınmıştı. Prof. Müfit Yorulmaz, Prof. Haluk Sucuoğlu, Prof. Özal Yüzügüllü ve Y. Müh. Nejat Bayülke den oluşan grup kısa sürede yönetmeliğin kargir bölümünü tamamlamıştı. Yönetmeliğin Betonarme Çelik ve hesap esasları kısmında uzunca bir sürede İstanbul grubunca tamamlanmış ve görüşülmek üzre Ankara’ya ODTÜ’ye gönderilmişti. İstanbuldaki görüşmelerin bazılarına Sayın Prof. Dr.U. Ersoy da katılmışlardı. Ancak taslak halinde Ankara’ya gönderilen yönetmelik uzun zaman görüşüldü ve önemli değişiklere uğradı. Sonunda çeşitli önerileri birleştirip yönetmeliğe son şeklini vermek üzre Prof. Dr. Uğur Ersoy, Y. Müh. Ali Terzibaşoğlu ve sekreterimiz Prof. Dr. Nuray Aydınoğlundan oluşan bir bilim heyeti tarafından revize edilmiş yayınlanacak duruma getirilmiştir. Söz konusu yönetmelik (Afet Bölgesinde Yapılacak Yapılar hakkında yönetmelik) adı ile 1997 yılı ilk yayınından sonra 1998 de uygulanmak üzre yayınlanmıştır. Modern bilgilerle donatılmış ve beğenilmiş bir Yönetmeliğin ülkemize kazandırılmasına emeği geçen bütün meslektaşlarıma bu vesile ile teşekkür ederim.

Gene ayni söyleşide Prof. Yarar daha detaylı olarak aşağıdaki açıklamayı da yapmıştır.
“Nihayet 1975’te, -arada birçok detay var, ama- Üniversiteler Kanunu değişti. Biliyorsunuz,Üniversiteler Kanunu, ilk 1946 yılında çıktı. 1946’da tam özerk bir üniversiteydi; 1975’te, bu özerklik biraz üniversitelerin elinden alındı. Üniversitelerarası Kurul kuruldu. Üniversitelerarası Kurulu, o kanunu da biraz tadil etti. Tadil edilen kanunun 1 maddesinde, milli komitelerin kuruluşu, bu yönetmeliğin şu maddesine göre yapılır diye bir şey çıkmış. Bir gün baktım, rahmetli Murat Dikmen bana telefon etti, Hocam, böyle böyle; ben bunu yakaladım, aman müracaat edelim. Hemen Milli Eğitim Bakanlığına müracaat ediyor -çünkü Milli Eğitim Bakanı, bu Kurulun Başkanı- ve fevkaladen memnun oluyor. O zaman da bizim mümessil, Bedri Karafakioğlu. İşte o Kanunun ilgili maddesine göre kurulmuş oldu. 1975 Yönetmeliğini de daha resmen kurulmadan yaptık.”


3. DÜZENLENEN KONFERANSLAR

Bugüne kadar Milli Komitenin düzenlediği Uluslararası Seminer ve Konferanslar:
1. Fifth European Conference of Earthquake Engineering, 1975, Istanbul
2. Seventh World Conference of Earthquake Engineering, 1980, Istanbul
3. 4th European Regional Seminar, 1976, Istanbul
4. 7th European Regional Seminar, 1979, Istanbul
5. 9th European Regional Seminar, 1982, Istanbul
6. 13th European Regional Seminar, 1987,

ve Istanbul ve Ulusal Seminer ve Konferanslar:
1. 1inci Ulusal Deprem Mühendisliği Sempozyumu, 1985, İstanbul
2. 2inci Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 1993, İstanbul
3. 3üncü Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 1995, İstanbul
4. 4üncü Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 1997, Ankara
5. 5inci Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, 2003, İstanbul şeklinde sıralanabilir.

4. ÇALIŞMA GRUPLARI

Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi bilimsel düzeyde araştırma ve derleme çalışmalarını koordine etmek ve yürütmek amacıyla sayıları zaman içinde değişiklik gösteren Çalışma Grupları oluşturmuştur. Bunların başlıcaları; Sismik Risk, Zemin Dinamiği, Yapı Dinamiği, Prefabrik Yapılar, Kırsal Konutlar konularında olmuştur.

5. ULUSLARARASI İLİŞKİLER

Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi Avrupa Deprem Mühendisliği Birliği ve UNDP/UNESCO tarafından desteklenen ‘Balkanlarda Deprem Riskinin Azaltılması’ ve ‘Balkanlarda Sismik Koşullar Altında Bina Yapımı’ adlı projeler kapsamında bölgesel düzeyde Bulgaristan,Romanya ve Yugoslavya ve özellikle Makedonya Deprem Mühendisliği Milli Komiteleri ile
düzenli ilişkiler kurulmuş, karşılıklı çalışma grupları oluşturulmuş beraberce çalıştaylar düzenlemiştir.

6. SON DÖNEM

12 Eylül 1980 sonrası 2547 sayılı Kanunun yürülüğe girmesi ile Milli Komitelerin ve de özellikle mali açıdan başından beri açıkça tanımlanmamış bir yasal çerçeve söz konusu olmaması nedeniyle sayın Hocamız Profesör Yarar’ın girişimleri ile 1993 yılında Deprem Vakfı kurulmuştur. Vakfın kurulması Milli Komite etkinliklerinin Vakıf kanalıyla yapılmasına yol açmış ve Milli Komite geri planda kalmıştır. 5 Bu nedenle elde mevcut Milli Komite üye listeleri 1993 yılından son bulmaktadır. Bu listeye göre Milli Komiteye 1993 yılı itibariyla büyük bir çoğunlığu üniversitelerde çalışan 108 üye kaydedilmiştir. Günümüzde bu 108 üyeden 11 üye vefat etmiştir. Bu üyelerden 62 tanesinin e-mail adresleri bulunmakta ve kendilerine bu kanalla ulaşılabilmektedir.

Son Genel Kurul 15 Ekim 2005 tarihinde yapılmıştır. Genel Kurul son dönem Genel Sekreteri Prof.Dr. Nuray Aydınoğlu’nun toplantıya katılanları selamlaması ve toplantının amacını açıklaması ile çalışmalarına başlamıştır. İlk aşamada Genel Kurul Başkanlık Divanı seçimi yapılmış, Başkan olarak Prof.Dr. Ergun Toğrol, İkinci Başkan olarak Y.Doç.Dr. Ercan Yüksel ve Yazman olarak Doç.Dr. Ayfer Erken oybirliği ile seçilmişlerdir.

Genel Kurul çalışmaları ileriye yönelik olarak neler yapılması konusunda öneriler ve görüşlerin dile getirilmesi ile devam etmiştir. Bu bağlamda Prof.Dr. Semih Tezcan, Prof.Dr. Nahit Kumbasar, Prof.Dr. Nuray Aydınoğlu, Prof.Dr. Kutay Özaydın, Prof.Dr. Halit Demir, Dr. Ali Mutlu Köylüoğlu, Prof.Dr. Mustafa Erdik, Yk.Müh. Esat Yarar, Prof.Dr. Ergun Toğrol söz alıp görüş ve önerilerini dile getirmişlerdir.

Genel Kurula sunulan başlıca tespit ve öneriler şu şekilde özetlenebilir:

1. Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi 1965 yılında Sayın Prof.Dr. Rıfat Yarar’ın girişimi ile çalışmalarına başlamış, hem ülke hem de uluslararası düzeyde bir çok etkinlikler düzenlemiştir. Bunlar arasında bir Dünya Deprem Mühendisliği Konferansı,bir Avrupa Deprem Mühendisliği Konferansı ve altı tane Bölgesel Avrupa Deprem Mühendisliği Semineri bulunmaktadır. Beşincisi 2003 yılında olmak üzere Ulusal Deprem Muhendisliği Konferanslarının tümünü düzenlemiştir. Milli Komitemiz Avrupa Deprem Mühendisliği Birliği ve Dünya Deprem Mühendisliği Birliğinde her zaman yönetim düzeyinde temsil edilmiş ve bu temsilcileri ile aktif bir rol üstlenmiştir.

2. Yeni seçilecek Yönetim Kurulu ilk aşamada 1750 sayılı Kanun çercevesinde kurulmuş Milli Komitenin bugüne kadarki çalışmalarını özetleyen bir rapor hazırlamalı, 2547 sayılı Kanuna göre Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesinin tescili için YÖK nezdinde gerekli işlemlerin yapılması yönünde girişimde bulunmalıdır.

3. Türkiye’de deprem mühendisliği alanında daha kapsayıcı olmak amacıyla, yeni seçilen Yönetim Kurulu ülke çapında deprem mühendisliği konularında çalışan ve Komitenin üyesi olmayan kişilerin üye olmaları için girişimlerde bulunmalı, bu sağlandıktan sonra en kısa zamanda tercihen 2006 içinde olağanüstü Genel Kurul düzenlemeli ve seçimler yenilenmelidir.

Bu konuşmalar sonrası yeni Yönetim Kurulu seçimlerine geçilmiş Deprem Mühendisliği Türk Milli Komitesi Tüzüğünde öngörüldüğü gibi bir Başkan, iki Başkan Yardımcısı, bir Genel Sekreter, 3 asil ve 1 yedek Yönetim Kurulu üyesi oy birliği ile seçilmiştir. Bu oylamalara göre:

Dr. Ali Prof.Dr. Atilla ANSAL Başkan
Prof.Dr. M.Hasan BODUROĞLU 1. Başkan Yardımcısı
Prof.Dr. Kutay ÖZAYDIN 2.Başkan Yardımcısı
Prof.Dr. Kadir GÜLER Genel Sekreter
Prof.Dr. M.Nuray AYDINOĞLU Asil Üye
Yk.Müh. Esat YARAR Asil Üye
Dr. Mete GERÇEK Asil Üye
Mutlu KÖYLÜOĞLU Yedek Üye
olarak seçilmişlerdir.